Case Study · پروژه میدانی

پاکسازی پسماند کارخانه گل حفاری پایه روغنی

در پی سال‌ها فعالیت کارخانه، گل روغنی و پسماندهای آلوده در گودال‌های پایین‌دست مجموعه انباشته شده بود. پروژه این جریان پسماند را در چهار مرحله تعیین تکلیف کرد: از بازیافت بخش نفتی تا بازگرداندن زمین به پوشش گیاهی.

گودال پسماند در محوطه کارخانه، با سطحی پوشیده از مواد نفتی و خاک‌ریز اطراف.

مشخصات قرارداد

عنوان ثبت‌شده در قرارداد

پاکسازی پسماندهای جامد و مایع آلوده به نفت کارخانه گل حفاری پایه روغنی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب

محل اجرا (طبق منبع)
کارخانه گل حفاری پایه روغنی، جنوب شرقی اهواز، کیلومتر ۵۰ جاده اهواز–امیدیه
دوره قرارداد
۱۳۹۱
وضعیت
تکمیل‌شده
نوع پروژه
پروژه میدانی
نقش IEBCO
پیمانکار اصلی

عملیات این پروژه به‌صورت مشترک توسط شرکت زیست فن‌آوران صنعت و محیط و پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی اجرا شد.

مسئله سایت

جریان پسماند یک‌دست نبود. بخشی از آن مواد نفتی قابل بازیافت بود، بخشی پساب آلوده به هیدروکربن، و بخشی خاک و لجن حاوی هیدروکربن.

هر بخش مسیر تصفیه متفاوتی می‌خواست، و ترتیب کار اهمیت داشت: تا وقتی بخش نفتی قابل استحصال از جریان جدا نشده باشد، تصفیه زیستی روی حجم بسیار بزرگ‌تری انجام می‌شود.

روش اجرا

چهار مرحله، به همین ترتیب

ترتیب مراحل از سبک‌کردن جریان پسماند شروع می‌شود و به بازگرداندن زمین ختم می‌شود.

  1. بازیافت مواد نفتی

    جداسازی و استحصال بخش نفتی قابل بازیافت از جریان پسماند.

  2. زیست‌پالایی پساب

    تصفیه زیستی پساب آلوده به هیدروکربن.

  3. زیست‌پالایی پسماند جامد

    تجزیه زیستی هیدروکربن‌های موجود در خاک و لجن آلوده.

  4. گیاه‌پالایی و احیای محیط

    آماده‌سازی زمین، کاشت نهال و استقرار پوشش گیاهی روی محوطه احیاشده.

در عملیات پاکسازی از پودر میکروبی تجزیه‌کننده آلودگی‌های نفتی استفاده شد. منبع، نام تجاری این ماده را برای این پروژه ثبت نکرده است و در این صفحه نامی به آن نسبت داده نمی‌شود.

اجرا

از گودال تا زمین کاشته‌شده

تصاویر زیر از آرشیو همین پروژه است و مراحل کار را به ترتیب اجرا نشان می‌دهد. توضیح هر تصویر، آنچه را که در قاب دیده می‌شود توصیف می‌کند.

سه پلیت کشت میکروبی با کلنی‌های رشدکرده روی محیط کشت، روی زمینه آبی.
بررسی آزمایشگاهی و کشت میکروبی
گودال پسماند با سطح پوشیده از مواد نفتی و خاک‌ریز اطراف آن.
وضعیت اولیه گودال و پسماند آلوده
مخزن فلزی بزرگ زردرنگ با نرده و پلکان، و یک واحد تجهیزاتی در کنار آن.
تجهیزات فرآیندی مستقر در محوطه پروژه
بیل مکانیکی در حال برداشت لجن نفتی سیاه از گودالی که در خاک روشن حفر شده است.
خاک‌برداری و انتقال پسماند
لودر در حال بارگیری کامیون در محوطه عملیات؛ یک فلر گاز در پس‌زمینه می‌سوزد.
جابه‌جایی خاک در محوطه عملیات
بستر پسماند نفتی تیره با شبکه‌ای از لوله‌های سیاه که روی سطح آن گسترده شده است.
آماده‌سازی بستر تصفیه زیستی
توده خاک و پسماند مخلوط‌شده که لوله‌هایی در میان آن قرار گرفته است.
اجرای عملیات زیستی روی پسماند جامد
بستر وسیع تسطیح و شخم‌زده‌شده در کف محوطه گودال، بدون پوشش گیاهی.
آماده‌سازی زمین پس از تصفیه
زمین شخم‌خورده و ردیف‌شده آماده کاشت، با لودر و ساختمان‌های سایت در پس‌زمینه.
آماده‌سازی زمین برای کاشت
نمای نزدیک از دو نهال تازه‌جوانه‌زده که از خاک محوطه بیرون آمده‌اند.
استقرار نهال‌ها
نهال‌های کاشته‌شده در ردیف روی زمین احیاشده محوطه، با ساختمان‌های سایت در پس‌زمینه.
پوشش گیاهی مستقرشده روی محوطه احیاشده

تصاویر از آرشیو پروژه IEBCO.

نتایج اندازه‌گیری‌شده

آنچه در پایان پروژه ثبت شد

این اعداد نتایج همین پروژه‌اند و به اجرای مشترک آن تعلق دارند. آن‌ها را نباید به‌عنوان عملکرد عمومی IEBCO خواند؛ به همین دلیل نام هر دو مجری زیر هر عدد آمده است.

۷۲۷ بشکه

روغن خالص بازیافت‌شده

اجرای مشترک: شرکت زیست فن‌آوران صنعت و محیط · پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی

۳٬۰۶۵ بشکه

پساب آلوده به هیدروکربن تصفیه‌شده

اجرای مشترک: شرکت زیست فن‌آوران صنعت و محیط · پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی

بیش از ۱۴٬۰۰۰ m³

خاک و لجن آلوده پاکسازی‌شده

اجرای مشترک: شرکت زیست فن‌آوران صنعت و محیط · پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی

۱۸۸ اصله

نهال کاشته‌شده

اجرای مشترک: شرکت زیست فن‌آوران صنعت و محیط · پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی

حدود ۲٬۷۰۰ m²

فضای سبز ایجادشده

اجرای مشترک: شرکت زیست فن‌آوران صنعت و محیط · پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی

اجرای مشترک این پروژه مربوط به سال ۱۳۹۱ است و بیان آن، ادعایی درباره همکاری جاری میان دو طرف نیست.

طرف‌های پروژه

نقش هر طرف دقیقاً همان است که در منبع ثبت شده و مربوط به همین قرارداد است؛ نه بیشتر.

کارفرما
شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب
پیمانکار اصلی
شرکت زیست فن‌آوران صنعت و محیط
شریک پژوهشی
پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی

عملیات این پروژه به‌صورت مشترک توسط شرکت زیست فن‌آوران صنعت و محیط و پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی اجرا شد.

شروع گفت‌وگو

مسئله سایت خود را مطرح کنید

نوع آلودگی، حجم تقریبی پسماند و اطلاعات اولیه TPH در صورت وجود، برای بررسی اولیه کافی است.